Reading & Playing Basic Jazz Chords
July 19th, 2011
ขอทำเอกสารนี้ขึ้นมา สำหรับช่วยให้ข้อมูลเรื่องการทำความรู้จัก อ่าน และเล่นคอร์ดทาง jazz อย่างง่ายๆ จัดทำโดยเฉพาะสำหรับน้องๆ CU Band และ BANdSHI
พื้นฐานที่ต้องรู้
รู้จักโน้ตในสเกล Major ต่างๆ หรือ ถ้าจำไม่ได้ ก็สามารถที่จะไล่ได้ .. ให้ใช้อันนี้เป็น reference ได้ .. เป็นคีย์ Major ทั้งหมด
คีย์ – # หรือ b ที่มี
C – ไม่มี #, b
G – F#
D – F# C#
A – F# C# G#
E – F# C# G# D#
B – F# C# G# D# A#
F# – F# C# G# D# A# E#
C# – F# C# G# D# A# E# B#
C – ไม่มี #, b
F – Bb
Bb – Bb Eb
Eb – Bb Eb Ab
Ab – Bb Eb Ab Db
Db – Bb Eb Ab Db Gb
Gb – Bb Eb Ab Db Gb Cb
Cb – Bb Eb Ab Db Gb Cb Fb
รู้จัก Triads หรือคอร์ดที่มีโน้ต 1-3-5
คอร์ด Major ให้เขียนชื่อคอร์ดตรงๆเลย เช่น C, Eb (บางกรณีของ โน้ตแจ๊ส อาจะเห็น ma หรือ maj ต่อท้าย)
โน้ต 1 3 5
คอร์ด Minor ให้เขียน m หรือ mi หรือ min ต่อท้าย เช่น Cm, Ebm
โน้ต 1 b3 5
คอร์ด Diminished ให้เขียน dim หรือ กลมๆ (o) ต่อท้าย เช่น Cdim, Ebdim, Co, Ebo
โน้ต 1 b3 b5
Seventh Chords
คอร์ด 7 มีสามอย่าง
- maj7 เป็นคู่ 7 Major จาก Root
- 7 เป็นคู่ 7 Minor จาก Root
- 6 เป็นคู่ 6 Major จาก Root
ให้เขียนหลังจากที่เขียนว่าเป็น Major หรือ Minor ส่วนกรณี dim จะมีแค่กรณีเดียวคือ dim7 หรือ o7
เช่น Cmaj7, C7, C6, Cm maj7, Cm7, Cm6, Cdim7 หรือ Co7
ยกตัวอย่างโน้ตที่เล่น: Cm maj7 = C Eb G B, Cm6 = C Eb G A, Cdim7 = C Eb Gb Bbb หรือ C Eb Gb A
คอร์ด dim7 หรือ o7 มีโน้ต 1 b3 b5 bb7 หรือมองเป็น 1 b3 b5 6 หรือ 1 b3 #4 6 ก็ได้
Suspended Chords
มีสองประเภท คือ sus2 และ sus4
sus2 คือ ตัดตัว 3 แล้วเพิ่มตัว 2
sus4 คือ ตัดตัว 3 แล้วเพิ่มตัว 4
Csus2 = C D G, Csus4 = C F G
สามารถมาผสมกับ 7th ได้ เช่น
C7sus2 = C D G Bb, C7sus4 = C F G Bb
Tension Chords
คอร์ดตระกูล Triads ทั้งหลาย จะเห็นว่าสร้างขึ้นจากคู่ 3 ต่างๆ ซึ่งถือว่าเป็นขั้นคู่ที่ค่อนข้าง Consonant (เสียงกลมกล่อม) เมื่อคอร์ดเริ่มมี 7th ความกัด (Dissonant) ก็สูงขึ้น แต่เมื่อคอร์ดนั้นมีโน้ตต่างๆเพิมขึ้นเป็นพิเศษอีก ย่อมเกิดขั้นคู่กัดต่างๆอย่างแน่นอน จึงเรียก Tension Chords (ทำให้เกิดเสียง Tension พวกเสียงกัด ที่เพิ่มความเครียดให้กับการประสานเสียง)
สิ่งที่เกิดขึ้นได้ใน Tension Chords:
- การมี 9
- การมี 11
- การมี 13
- การเปลี่ยน 5
- ข้อกำหนดอื่นๆ
ทำความรู้จักคอร์ดประเภท 9, 11 13
ทำความรู้จักสัญลักษณ์: การ add โน้ตเข้าไปใน chord ให้เขียนไว้ในวงเล็บ เช่น (9) แปลว่า add 9 คือเพิ่มโน้ตตัว 9
การเปลี่ยน 5 ให้ใช้วงเล็บและชนิดของ 5 ที่ต้องการ เช่น (b5), (#5)
คอร์ด 9 คือคอร์ด 7th ที่ add 9 (เพิ่ม 9) .. 9 คือโน้ตเดียวกันกับ 2
คอร์ด 11 คือคอร์ด 7th ที่ add 11 .. 11 คือโน้ตเดียวกับ 4
คอร์ด 13 คือคอร์ด 7th ที่ add 13 .. 13 คือโน้ตเดียวกับ 6
แต่มีข้อกำหนดดังนี้:
คอร์ด 9 คือเหมือน 7 add 9 ปกติจะเขียน 7(9)
คอร์ด 11 มีสองกรณี: (1) ถ้าเป็นคอร์ด Major การเล่น 11 ต้องตัด 3 ทิ้ง เพราะ 11 (คือ 4) กับ 3 จะกัดกัน .. (2) ถ้าเป็นคอร์ด Minor การเล่น 11 ให้เล่น b3 เหมือนปกติ
คอร์ด 13 คือเหมือน 7 add 13, 9 ปกติจะเขียน 7(13 9)
ยกตัวอย่าง (โน้ตที่วงเล็บไว้ คือตัว 5 แปลว่า เล่นก็ได้ ไม่เล่นก็ได้ ปกติจะไม่จำเป็นต้องเล่น แต่ถ้าต้องความแน่น ก็ใส่ได้)
Cmaj9 = Cmaj7(9) = C E (G) B D
C9 = C7(9) = C E (G) Bb D
Cm9 = Cm7(9) = C Eb (G) Bb D
Cm maj9 = Cm maj7 (9) = C Eb (G) B D
C6(9) = C E (G) A D
Cm6(9) = C Eb (G) A D
C11 = C7(11 9) no 3 = C (G) Bb D F <– คิดเป็น Bb on C หรือ Gm7 on C, หน้าตาเหมือนคอร์ด C7sus4(9) แต่เขียน C11 สะดวกที่สุด
Cm11 = Cm7(11 9) = C Eb (G) Bb D F
Cmaj13 = Cmaj7(13 9) = C E (G) B D A
C13 = C7(13 9) = C E (G) Bb D A
Cm13 = Cm7(13 9) = C Eb (G) Bb D A
นอกนั้น ถ้าต้องการใช้ tension ตัวไหน ให้เขียนลงไปเลย tension ที่ใช้ได้คือ b9 9 #9, 11 #11, 13 b13
ยกตัวอย่าง:
C7(b9) = C E (G) Bb Db หรือเล่นด้วย Edim7, Gdim7, Bbdim7, Dbdim7 = C#dim7
C7(#9) = C E (G) Bb D#
C7(b9 #9) = C E (G) Bb Db D#
Cmaj9(#11) = C E (G) B D F#
C9(#11) = C E (G) Bb D F#
C13(b9) = C E (G) Bb Db A
C7(b13 b9) = C E (G) Bb Db Ab
การเปลี่ยน 5
(เป็น tension chord ชนิดหนึ่ง) วิธีการเปลี่ยน เปลี่ยนได้สองอย่างคือ (b5) และ (#5) รวมไปถึงมีสองอย่างคือ (b5 #5) ให้เขียนวงเล็บเกี่ยวกับการเปลี่ยน 5 นี้ หลังจากวงเล็บที่ add ต่างๆ
ยกตัวอย่าง:
Cm(b5) = C Eb Gb <– เหมือน Cdim
C(#5) = C E F# <– เหมือน C aug คือคอร์ด augmented triad นี่เอง
C7(b5) = C E Gb Bb (คอร์ดอันนี้เจอค่อนข้างบ่อย)
C7(#5) = C E G# Bb (คอร์ดอันนี้เจอค่อนข้างบ่อย)
Cm7(b5) = C Eb Gb Bb (คอร์ดอันนี้เจอบ่อยมาก เรียกว่า half-diminished เป็นคอร์ด ii หรือ 7th chord คอร์ดที่ 2 ปกติของคีย์ minor)
C9(b5 #5) = C E Gb G# Bb D (เสียงเหมือน C whole-tone scale = C D E F# G# A# C)
ไม่มีคอร์ดที่เป็น b13 และ #5 พร้อมกัน เพราะเป็นโน้ตตัวเดียวกัน ถ้าจะไม่ใช้ 5 แล้วใช้ b6 แทน ให้เลือกเขียนเป็น (#5) ดีกว่า
ชื่อคอร์ดพิเศษอื่นๆอีก
คอร์ด alt. หรือ altered chord หมายถึง 7(#9)(#5)
เช่น C alt. คือ C7(#9)(#5) = C E G# Bb D#
มาจาก altered scale หรือ super locrian (เป็น mode อันหนึ่ง) ซึ่งมีโน้ต 1 b2 b3 b4 b5 b6 b7 8
เวลา add โน้ตให้คอร์ด dim7 ไม่ต้องเขียนว่าเป็นเลขอะไร ให้เขียนเป็นโน้ตเลย
Cdim7 add D คือ C D Eb F# A
Cdim7 add F คือ C Eb F F# A
Cdim7 add G# คือ C Eb F# G# A
Cdim7 add B คือ C Eb F# A B
Cdim7 add B, D คือ C D Eb F# A B .. เป็นต้น
(หมายเหตุ: โน้ตข้างบนนี้ มาจากสเกลตระกูล octatonic คือ diminished scale แบบ whole-half คือ C D Eb F F# G# A B C)
การเขียนคอร์ด on Bass
ใช้ชื่อคอร์ดหนึ่ง แล้วก็ on หรือเครื่องหมายทับ (/) บนเบสที่ต้องการเล่น เช่น
D/C = เบส C + D F# A
G7/C = เบส C + G B D F
Eb on A = เบส A + Eb G Bb
การเขียน Polychord
เป็นการเล่นคอร์ดอันหนึ่ง เพิ่มขึ้นไป สูงกว่าคอร์ดอีกอันหนึ่ง เล่นทั้งสองคอร์ดพร้อมกัน
วิธีการเขียนคือ ให้เขียนเหมือนเขียนสัดส่วน มีบน มีล่าง เช่น
A
– จะกลายเป็น C E (G) Bb C# E A
C7
Db7
– จะกลายเป็น G B (D) F + Db F Ab Cb <– ซึ่ง Cb คือโน้ตตัวเดียวกับ B นั่นเอง
G7
การเล่น Modal Chord (คอร์ดที่ใช้ชื่อ Mode มาลงท้าย)
คอร์ด Lydian ให้เล่นเหมือน maj7(#11 9) ก็ได้ C Lydian –> C E B D F#
คอร์ด Ionian ให้เล่นเป็น 1 4 7 3′ ก็ดี C Ionian –> C F B E
คอร์ด Mixolydian อนุโลมให้เล่นเป็น 11 ได้เช่น C Mixolydian –> C11 = Bb on C หรือ Gm7 on C
หรือจะเล่นเป็น C7 add 4 ก็ได้ = C E F (G) Bb
คอร์ด Dorian ให้เล่นเป็น m6(9) หรือ m13
C dorian –> Cm6(9) = C Eb (G) A D
C dorian –> Cm13 = C Eb (G) Bb D A
คอร์ด Aeolian ให้เล่นเป็น m(b6) คือ C Aeolian –> C Eb G Ab (ควรรักษา G ไว้ เพราะไม่งั้นจะกลายเป็นคอร์ด Ab Major)
คอร์ด Phrygian ให้เล่นเป็น m7(b9) คือ C Phrygian –> C Eb (G) Bb Db
คอร์ด Locrian ให้เล่นเป็น m7(b9)(b5) คือ C Locrian –> C Eb Gb Bb Db
Posted in: theory
Leave a comment
You must be logged in to post a comment.
